Vis op de nuchtere maag? Mensen die 's morgens vroeg een nieuwe of oude nieuwe haring eten, verklaar ik zonder enige scrupules tot gekken van een niet sympathiek te vinden orde. Goed, in die tijd ontbeet ik niet. Ik had me dat langzamerhand afgeleerd. Ze zeiden dat het met mijn drinkerskwaliteiten had te maken, dat ik 's morgens geen trek had.
Pas na minstens drie koppen koffie wilde er een begin van een hol gevoel in de maag ontstaan. In Frankrijk kon niet zo lang gewacht worden, omdat we dan al in de bus moesten zitten. Tijdschema's zijn fataal wanneer een ongezond leven als het mijne nog enigszins gered moet worden. In zekere zin ben ik daar voor het eerst een echt wrak geworden. De sacramenten kwamen te laat.
Die ochtend gingen we naar de haven van Boulogne. Vissen bewonderen. Wellicht weer zo'n vissersveilinghal, die ik tijdens een werkweek in Scheveningen had bezocht. Ik was niet onpasselijk geworden, omdat 't 's middags was geweest en omdat ik jonger was. Nu vreesde ik het ergste. Dit was de voornaamste reden dat ik van de groep weg liep. Even acclimatiseren, want ik rook ze al wel. In dozen en kratten stonden ze opgesteld op de kade en als je het deksel optilde kon je ze identificeren.
Met Pierre liep ik naar het eind van de kade en bekeek de schepen. Ze zagen er geen van allen al te nieuw uit, maar ik had er de zee wel mee op gedurfd. Pierre had altijd willen varen, zei hij en het zou er beslist nog van komen. Hij hield van matrozen en hun leven. Ik wilde gewoon alles achterlaten. Ik vond die excursie niet vervelend, 't ging allemaal gemakkelijker dan verwacht, maar ik wist daar op de kade al dat de biologiestudie geen toekomst voor me zou hebben. Geen enkele studie zou ooit toekomst voor me hebben. Ik wilde heel iets anders en ik moest toch ergens tegenin gaan. 'Cause I don't care if you're going nowhere, just take good care of the world.
We zaten op de kaderand en zeiden niets bijzonders, totdat Anniët zich bij ons voegde. Ze overtuigde vooral mij ervan, dat die vissen er heus niet al te beroerd uit zagen. Ze had een poster met plaatjes, die in ieder geval tot gevolg hebben gehad, dat ik rode poon op markten altijd heb kunnen herkennen. Misschien dat ik hem daarom later ook heb gegeten en zelfs niet smerig heb gevonden, hoewel... Vis heeft een vervelende smaak. 't Blijft uren na de maaltijd in je mond hangen en dat vind ik niet prettig. Ik hou niet van vis en hield niet van vis. Dat heeft voornamelijk met de geur te maken, maar in Boulogne heb ik ze tenslotte toch bekeken.
De ene bak na de andere openden wij. Vol ontzag bekeken we botten, schollen, ponen, tarbotten en wat niet allemaal meer (ik heb geen idee wat je allemaal in de Atlantische oceaan kan vangen). We raakten ze niet aan. De heren begeleiders deden dat natuurlijk wel. We kruisten ze toevallig, omdat we in tegengestelde richting de dozen afwerkten. Ik zag ze de vissen uit de kisten halen en omhoog houden, soms uit elkaar trekken. Zelfs de vis uit de kraampjes verderop werd niet ontzien. Koopwaar, niet waar, denk je, maar de commercie moest hier ook wijken voor de wetenschap. Een verachtelijk knikje kan er nog af. De kooplieden, voornamelijk gezette vrouwen accepteerden vol ontzag. Hoe vaak komen er excursies? Hoeveel keer heeft Ossenberg al de handel zitten bederven? Wij dachten er niet over na, we waren allang de andere kant opgegaan. Wij hadden alles reeds bekeken. We waren zodoende ruimschoots op tijd bij de bus, maar 't leek ons weinig zinnig om in de bus te gaan wachten. Herman mocht dan graag met die chauffeur praten, wij konden hem nog niet zo waarderen, deze Brethouwer, dat kwam pas later.
Van een stad alleen de haven zien is te weinig. Het centrum van Boulogne zou al te ver weg zijn, een café had mijn oog opgemerkt, bij het uit de bus waren stappen. We dronken er koffie en keken uit op de haven.
"Zouden jullie vanavond vis bij het eten willen hebben", vroeg ik belangstellend.
"Nee Jean, wij eten geen vis", zei Anniët.
"Dat weet ik. De vraag is hypothetisch."
"Nou, dan kan ik niet zeggen, dat het aanschouwen van dit materiaal weerzin in me heeft opgeroepen", zei ze precies op de verkeerde manier. Ze was af en toe doorzichtig.
"Ik zou de vis zeker opeten", voegde Pierre toe.
"Verwerpelijke karakters", mompelde ik.
"Dat jij, gesteld dat wij vis zouden eten, toevallig vis niet lekker vindt, maakt het wel gemakkelijk om ons te veroordelen", zei Anniët, "Net zoals al dat gedoe met die eieren. Je maakt er elke keer een hele show van, maar je vindt ze gewoon niet lekker."
"Dat geef ik toe."
"Oh, dat geef je toe. Opeens kun je zo gemakkelijk toegeven", zei ze spottend. Het deed me niets. Iedereen heeft soms de neiging tot opportunisme en zolang je die neiging niet overdrijft... Ach, wat betekenen consequent zijn en al die principes, die daar voor nodig zijn, als tenslotte het enige criterium dat er werkelijk toe doet is "is 't leuk, is 't niet leuk", met leuk in alle betekenissen (fijn, lekker, aardig etc.). Een absoluut persoonlijk criterium.
"Daarna komt de vraag waarom ik deze dagen zo moeilijk doe."
"Dat wil ik niet weten", zei Anniët.
"Ik wel, van jullie allebei", zei Pierre.
"Ach nee, hebben we dat niet goed genoeg duidelijk gemaakt?" In zekere zin was ik verbaasd.
"Op de eerste plaats", zei Anniët, "doen wij helemaal niet moeilijk. Er zijn anderen die ergens een probleem van maken, terwijl als ze vanaf het begin redelijk waren geweest, we zonder meer naast elkaar hadden kunnen functioneren..."
"Het is allemaal hun schuld", zei Pierre.
"Ja, het is hun schuld. Als zij denken dat het nu vervelend gaat, ligt de schuld bij hen zelf."
"Nee Jean, Pierre wil nuancering en daarom moeten we weer verklaringen afleggen. Bovendien denken zij dat Pierre door ons is beïnvloed en hij vindt dat geen aardig idee, want hij is ook gemakkelijk en wil een beetje op zijn manier bezig zijn, terwijl hij toch een goed bioloog volgens hun uitgangspunten wil worden."
"Niet hatelijk worden, Anniët", zei Pierre, "Ik heb er nu eenmaal geen moeite mee om in dieren te snijden, alleen neem ik ze niet mee van het strand, waarna ze als oud vuil weggegooid worden. Ik wil een waardig bioloog zijn."
"Wij willen allemaal waardige biologen zijn en soms moeten we daar moeilijk voor doen", zei Anniët.
"Zo zijn er die vegetariër zijn en er toch in slagen een kip te slachten en op te eten, maar 't was dan wel een scharrelkip, zo eentje die op het erf en tussen het maïs en in de bioschuur tussen de mestkalveren mocht lopen. Na een goed leven mag gegeten worden. Na een goed leven mag gesneden worden", vertelde ik.
We waren vergeten de bus in de gaten te houden en merkten dat op het moment dat Pim het café in kwam.
"Anarchisje aan het spelen", zei hij op zijn bekende norse wijze.
"Wat krijgen we nu", zei Anniët die zich terecht gekrenkt voelde.
"We zitten allemaal in de bus en niemand durft iets te zeggen, omdat Ossenberg boos is. "Is iedereen aanwezig", vraagt hij en wij moeten nee antwoorden. "Anniët Mulder en Jean Bertrand zeker." Wij konden geen nee zeggen, waarna ze mij stuurden om jullie te zoeken. "Ga in het café kijken", zei Ossenberg."
"Je doet alsof wij expres te laat komen", zei ik verontwaardigd.
"Is dat dan niet zo?"
Pierre hadden ze niet gemist en tezamen liepen we naar de bus en deden alsof er niets aan de hand was. Tenslotte waren wij op tijd geweest en waren zij te laat. Het is altijd de ander en 't was in ieder geval niet meer zo stil in de bus.
|
